Algemeen
Kasteel Wittem
De oudste vermelding van Partij dateert van 1364. Het ligt aan de oude Heerbaan van Maastricht via Gulpen naar Aken. Wittem is waarschijnlijk van oorsprong een herenhoeve. Het bestond tot begin 1700 uitsluitend uit het kasteel; Partij was de woonkern. De oudste vermelding van Wittem dateert van 1125. Ham is een Germaans woord voor kromming (denk aan inham). Witham duidt volgens taalkundigen op een bebost stuk land aan de kromming van een rivier.
Het oudste kasteel van Wittem (een woontoren) werd vermoedelijk gebouwd rond 1200. In 1286 moet het al een sterke burcht geweest zijn want het doorstond toen een zware belegering door de hertog van Gelder. Het huidige kasteel bestaat uit een toren en twee vleugels. In de kasteeltuin zijn de overblijfselen te vinden van twee omgrachtingen. De toren en de linkervleugel dateren uit de 13e eeuw. De rechtervleugel is grotendeels 17e eeuws. Graaf Ferdinand von Plettenberg kocht in 1722 de (door de Spanjaarden in 1569 verwoeste en nadien gedeeltelijk herbouwde) burcht.
Wittem was tot aan de Franse tijd een Vrije Rijksheerlijkheid (zelfstandig staatje) binnen het Duitse Rijk. Het klooster (schuin tegenover het kasteel) werd in opdracht van bovengenoemde Von Plettenberg omstreeks 1730 gebouwd, naar een ontwerp van de Westfaalse bouwmeester ].C. Schlaun. Het werd in 1733 betrokken door Kapucijner paters. De paters vertrokken in 1797 toen het klooster werd opgeheven na de inlijving van het gebied bij de Franse Republiek.
In 1836 kwam het klooster in het bezit van de paters Redemptoristen.
De kloosterkerk is gebouwd in Westfaalse barokstijl en was bedoeld als slotkapel voor het kasteel Wittem. De muur- en gewelfschilderingen zijn uit 1939-1940 en werden door Charles Eyck aangebracht. In de rechter zijmuur het grafmonument uit 1939 van de Redemptorist.
De hoeve Wienhoes aan de Oude Heirbaan was een herberg bij een tolhuis van de Heren van Wittem. De linkervleugel met woonhuis dateert uit de 17e eeuw. De rechtervleugel is in de 18e eeuw als pleister-plaats voor de postkoets gebouwd door Ferdinand Von Plettenberg. Kort na de aanleg van de Rijksweg Maastricht - Vaals in 1825, werd aan deze weg een nieuw poststation (De Posterij) gebouwd ter vervanging van de vorige. De functie van het Wienhoes kwam door de nieuwe weg te vervallen. Als poststation heeft De Posterij niet lang gefunctioneerd: na de komst van de trein (1856 de lijn Maastricht - Aken; de eerste internationale spoorlijn in Nederland) verdween al snel de postkoets en daarmee verviel het laatste poststation in deze omgeving.
Bronnen:
www.gulpen-wittem.nl
http://nl.wikipedia.org/wiki/Partij-Wittem